DOLAR 32,5180 0.02%
EURO 34,6183 -0.23%
ALTIN 2.436,02-2,53
BITCOIN %
İstanbul
14°

PARÇALI AZ BULUTLU

02:00

İMSAK'A KALAN SÜRE

adana haber - agrı haber - haber ajansı - akdag haber - akit tv haber - almanya haber - ana haber bülteni - news haber - ankara haber - arabistan haber - asayiş haber - spor haber - ataköy haber - avrupa gazetesi - avustralya haber - aybastı haber - azerbaycan haber - bağdat haber - bartın haber - başakşehir haber - basın bülten - batum haber - bayburt haber - beykent haber - bilişim haber - boomerang haber - çankırı haber - cnbc haber - cnn haber - dobra haber - doğuş gazetesi - dolunay haber - doruk haber - dünya haber merkezi - ermenistan haber - flash haber - fox haber - fox tv haber - fransa haber - gazete gündem - gaziantep haber - gaziantep haber - giresun haber - global bülten - gümüşhane haber - gümüşhane manşet/a> - gürcistan haber - haber28 haber - 365 haber - 365tv haber - haber60 haber - haber ajansı - haber aktif - best haber - birgün haber - objektif haber - haber özetleri - sizin haber - hakkari haber - hep haber - ığdır haber - ılgın haber - ingiltere haber - internet haber - iskenderun haber - istihbarat haber - kadının sesi haber - kanada haber - kanal24 haber - kanal7 haber - kanal a haber - kanal t haber - kapsam haber - karadeniz haber - karamürsel haber - kazakistan haber - kent haber - kıbrıs haber - kıbrıs tv haber - küçükçekmece haber - maçka haber - madtv haber - magazinpress haber - makedonia haber - malatya haber - megachannel haber - merkez ana haber - muş haber - olay tv haber - öncü haber - özbekistan haber - özgür haber - özlem haber - parti haber - pause haber - polis haber - samsun gazete haber - sandıklı haber - seçim haber - sendika haber - show haber - show tv haber - sivil haber - star tv haber - suriye haber - tatil haber - teşkilat haber - tokat gazete haber - trt1 haber - türkistan haber - tv5 haber - tvnet haber - ultra haber - ulusal bülten haber - ulusal kanal haber - vatan haber - uluslararası haber - yerel bülten haber - yeryüzü haber - zaman haber - adalet haber - adana gündem haber - alem haber - aliağa haber - amasya haber - anadolu manşet haber - ankara güncel haber - antalya haber - antep gazetesi haber - askeri haber - aydın haber - bağcılar haber - basın haber - beylikdüzü haber - beypazarı haber - beyşehir haber - bodrum haber - bomba haber - bozkır haber - cep haber - çeşme haber - denizli gündem haber - doğubeyazıt haber -elbistan haber - erzurum gündem haber - evrensel haber - evrim haber - gaziantep bülten haber - girişim haber - gölbaşı haber - 365 haber - 44 haber - 73 haber - 77 haber - aksiyon haber - arşiv haber - bir haber - channel haber - karadeniz haber - özet haber - port haber - sosyal haber - haber yazıyo - haber yelkeni - hemen haber - istanbul haber - istanbul son haber - kandıra haber - kars manşet haber - kayseri manşet haber - magazin tv haber - merzifon haber - nesil haber - news haber - onay haber - ordu manşet haber - şafak haber - samsun manşet haber - sarıyer haber - sarıyer son haber - sky haber - tarım haber - taşova haber - trabzon manşet haber - video haber - yükseliş haber - zafer haber - küre haber - haber - haber - anadolu haber - antakya haber - çarşamba haber - aksiyon haber - haber turu - ulusal haber - internet gazetesi haber - millet gazetesi haber" - moda haber -organik haber -smart haber -terme haber - zara haber
Boğaziçi’nin kayıkları
19 okunma

Boğaziçi’nin kayıkları

ABONE OL
10 Şubat 2024 12:15
Boğaziçi’nin kayıkları
0

BEĞENDİM

ABONE OL

Artun Ünsal’ın hazırladığı “Aşk olsun o kayıklara”, uzun süreli bir arşiv çalışması. İstanbul’un konumu ve yapısı, kent içi ulaşımında hızlı teknelere ihtiyaç duymayan kanal kentlerinden farklıdır. Haliç’i bir yana bırakırsak gerek Marmara sahilinde gerekse Boğaziçi’nde yer alan yerleşmelere ulaşmak için süratli ve hafif teknelere ihtiyaç duyulur

Yıllardır zaman zaman müracaat ettiğim Terry Sonman’ın “Su Yolu’nun Dilberleri” isimli kitabına baktıkça, “Niçin ömrünün büyük bir bölümünü Boğaziçi’nde geçirmiş biri böylesi kitap yazmaz?” diye düşünürdüm. Günlerden bir gün sevgili hocam Artun Ünsal beni arayıp “Boğaziçi’nin kayıkları” ile ilgili ilginç fotoğraflar olup olmadığını sordu. “Hayrola!” dedim, “Boğaziçi’nin kayıkları” ile ilgili bir kitap üzerinde çalıştığını söyledi. Ekim 2023 gibi yayımlanan bu kitabın adı “Aşk olsun o kayıklara”. Uzun süreli bir arşiv çalışması ve daha önce yazdığı iki makalenin getirdiği birikimi bize “Boğaziçi kayıkları” konusunda beklenenden öte bir kitap kazandırdı.

“Eski Mısır’da, Nil üzerinde süzülen kayıklar, ölümsüz firavunları öteki dünyada dirilip yeni yaşamlarına başlayacakları kutsal mezarlarına taşırdı. Oysa eski İstanbullu faniler, o yorulmaz kürekçiler ve kayıklarının sunduğu görsel şölenin eşliğinde, doğa incisi bu kentin mavi sularında kayıklara doluşup her gün cennete gider ve dönerlerdi.” (s. 11)

Sanırım bugün yaşayan en eski İstanbullulardan biriyim. 1965 yılı hatta 1970 yılına kadar Suriçi ve Beyoğlu bölgesi önemli müdahalelerle karşılaşsa da Boğaziçi’nin kıyı köyleri geçmişe nazaran çok da farklı bir yaşantı sürmüyorlardı. Örneğin Kuzguncuk’a hâlâ meyve, sebze, kuru gıda, odun gibi yakacaklar Pazar kayığıyla getirilir, vapur iskelesinin yakınındaki kayık iskelesinden köye indirilirdi.

Benim yaş grubum piyade dönemine yetişemedi, piyade çok hızlı ve estetik olmasına karşın dengesiz bir kayıktır. Sert dalgalardan çok etkilenir. Boğaziçi’nde vapur seferlerinin artması, yelkenli tekneler yerine buharlı ve uskurlu teknelerin kullanımının yaygınlaşması piyadelerin sonunu getirir. Piyadenin yerini kısa zamanda daha emniyetli olan sandal alır. Bir sahil çocuğu olarak sandal kullanmayı çocukluğumda öğrenmiştim ve özellikle yaz aylarında Kuzguncuk’tan Kanlıca’ya kadar kürekle gittiğimiz olmuştur. Kızlı, erkekli bir grup arkadaş sandala doluşur, sıra ile kürek çekerek yoğurt yemeye giderdik. Akıntıya karşı Kanlıca’ya gitmek zordur ama dönüş çok kolaydır, sandalı akıntıya verir, yokuş aşağı iner gibi Kuzguncuk’a varırsınız.

Deniz şehrin içinde

Artun Hoca’nın dikkatimizi çektiği önemli bir nokta, İstanbul’un doğal oluşumudur. Ortasından deniz geçen bir başka şehir var mı? Bırakın ortasından deniz geçmeyi, deniz şehrin içine kadar girer. Haliç’teki limanın poyraz ve lodos rüzgârlarına kapalı olan ideal konumu, sularının derinliği büyük gemilerin kolaylıkla kıyıya yanaşıp yük indirip, alabilmelerine olanak sağlamaktadır. Ayrıca bu liman kentin tam ortasında yer almakta olmanın avantajını da taşımaktadır. Boğaziçi’nin ve Haliç’in kente kazandırdığı avantajların yanı sıra önemli bir sıkıntısı da vardır. Şehrin birbirinden ayrı üç bölgesine ulaşmak için deniz yolunun kullanılması şarttır. Her ne kadar Suriçi’nden Galata’ya ulaşmak için uzunca kara yolunu göze almak gerekirse de kara yoluyla Üsküdar’a ulaşmak için tüm Karadeniz’i dolaşmak gibi aylar boyu süren bir maceraya atılmak gerekir.

İstanbul’a ilk yerleşenlerin her iki yaka arasındaki günlük ulaşımı hangi vasıtalar ile sağladıkları konusunda yeterli bir bilgimiz bulunmuyor. Ancak Geç Roma döneminde “Pereme” adı verilen kayıklarla İstanbul ve Pera arasında ulaşımın sağlandığını bilmekteyiz. Bir araştırma vesilesiyle incelediğim Giovanni Andrea Vavassore’nin 1500’lü yılların başında çizdiği gravüründeki görüntüler ilgimi çekmişti. Gravürde görülen kayıkların kürekçileri ayakta olup, teknenin kıç bölümünde duruyorlar ve tıpkı gondollarda olduğu gibi kayığı yönetiyorlardı. Artun Hoca bu konuyu dönemin farklı gravürlerini de dikkate alarak detaylı bir şekilde araştırmış. (s. 38-39)

İstanbul’un konumu ve yapısı, kent içi ulaşımında hızlı teknelere ihtiyaç duymayan kanal kentlerinden farklıdır. Haliç’i bir yana bırakırsak gerek Marmara sahilinde gerekse Boğaziçi’nde yer alan yerleşmelere ulaşmak için süratli ve hafif teknelere ihtiyaç duyulur.

Bugün piyade kalmadı

“Bu yüzden İstanbul’a özgü bir su taşıtının yaratılması gerekir. Nitekim peremeye nazaran boyu daha uzun, ancak gövdesi daha dar, ‘armut burunlu’, arkası kalkık çok zarif bir kayık olan ‘piyâde’ler, onlara ‘en ince endazeyi veren’ Osmanlı ustaları ve ‘maharetli nakkaşlar, yaldızcıların’ ve ‘yalnız’ kayık ve filika kürekleri yapan kürekçilerin ‘özgün eseridir’. Kayıkların bordolarını, küpeştelerini donatan ahşap oymacıları ve nakkaşların boyaları, altın yaldızlı süslemeleriyle gerçek birer sanat eserine dönüştürülen piyâdeler, Bizans’tan miras, ama Türk tarzıyla geliştirilen peremelerin pabucunu dama attıracaklardı.” (s. 55-56)

Bu arada artık unutulmaya yüz tutan “Kayık” sözcüğünün kökeninin öz Türkçe olduğunu belirtmek isteriz. Kâşgarlı Mahmud’un “Dîvânu Lugâti’i Türk” adlı eserinde “Kaygık” ve “Kayguk” sözcükleri “Kayık” anlamına gelmektedir. Bugün ne yazık ki Deniz Müzesi’nde bulunan birkaç örneği dışında kullanımda olan piyade yok. Venedik’te yoğun gondol trafiğini gördükçe aklıma bizim piyadeler gelir. Acaba niçin Haliç’in durgun sularında gezi amacıyla piyade kullanımı düşünülmez? Bu şehrin geçmiş dönemlerine dair bilgimizi artıracak ve bu bilgiyi şehrin zenginleşmesi için kullanmayı becerecek, uzağı gören yöneticilere ihtiyacımız her zamankinden daha fazla.

1885-1887 yılları arasında İstanbul’da görev yapan ilk Amerikan elçisi Samuel Sullivan Cox piyade ile ilgili görüşlerini şöyle anlatır; “Yolcuların arkada, bir Türk halısı veya fes rengi minder üzerinde oturması gerekir. Kayıklar bir bakıma bizim kanolara benzer. Uzun ve çok ince, yolcunun her hareketine duyarlıdırlar. Sinirli insanların hiç binmemesi gerekir. Ama Türk hanımefendisi adımını ihtiyatlı atar ve oturduğu zaman, kayığın adabına tastamam yakışır şekilde, hareketsiz kalır.”

Sullivan Cox’un bu tespitine karşın, alışık olanlar için piyadenin hiç de belirtildiği kadar tehlikeli olmadığını, baş tarafında bir saz heyetinin, kıç bölümünde ise iki köçeğin oynadığı beş çifte piyade ile yapılan bir deniz sefasından anlamaktayız.

Sevgili Artun Ünsal Hocama kültürümüze böylesi detaylı bir kayık kitabı kazandırdığı için çok teşekkür ederim, dilerim yakında benzer çalışmalarına da kavuşuruz.

Artun Ünsal, Aşk olsun o kayıklara, İstanbul, 2023.

En az 10 karakter gerekli


HIZLI YORUM YAP
deneme bonusudedektifdeneme bonusu veren sitelerfixbetfixbetantalya escortmatadorbethukuk forumDijital Pazarlama Ajansıgaziantep escortantep escorthaberankara laptop alım satımistanbul evden eve nakliyat